नैतिक पुँजी, मानवीय चेतना र संस्थागत सुशासन

तोमनाथ उप्रेती: उपसचिव, नेपाल सरकार: मानव सभ्यताको विकासक्रमलाई ऐतिहासिक रूपमा विश्लेषण गर्दा भौतिक उत्पादन, वैज्ञानिक आविष्कार, प्राविधिक नवप्रवर्तन र संस्थागत संरचनाको विस्तारलाई प्रगतिको प्रमुख सूचकका रूपमा लिइएको पाइन्छ। औद्योगिकीकरण, सहरीकरण, विश्वव्यापीकरण र डिजिटल रूपान्तरणले मानव जीवनको उत्पादन क्षमता, सञ्चार प्रणाली तथा आर्थिक अवसरमा गुणात्मक परिवर्तन ल्याएका छन्। कृत्रिम बुद्धिमत्ता, जैविक प्रविधि, अन्तरिक्ष अनुसन्धान र सूचना प्रविधिको तीव्र विकासले मानव क्षमताको परम्परागत सीमालाई समेत विस्तार गरेको छ। तथापि, भौतिक तथा प्राविधिक उन्नतिको यो उपलब्धिले मानवीय सभ्यताको नैतिक परिपक्वता स्वतः सुनिश्चित गरेको छैन। समकालीन विश्वमा युद्ध, हिंसा, भ्रष्टाचार, सामाजिक असमानता, जलवायु सङ्कट, धार्मिक तथा राजनीतिक ध्रुवीकरण, सूचनाको दुरुपयोग र सार्वजनिक संस्थाप्रतिको विश्वासमा...