काठमाडौं– अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ह्वाइट हाउसस्थित राष्ट्रपतिको औपचारिक कार्यकक्ष ‘ओभल अफिस’ लाई राष्ट्रिय स्मारकका रूपमा संरक्षण गर्ने घोषणा गरेका छन्। आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा कार्यालयको सजावट र स्वरूपमा व्यापक परिवर्तन गरेका ट्रम्पले अब भावी राष्ट्रपतिहरूले यसको मौलिक संरचना भत्काउन वा मनपरी परिवर्तन गर्न नसक्ने गरी कार्यकारी आदेश जारी गरेका हुन्।

बिहीबार हस्ताक्षर गरिएको आदेशले ओभल अफिससँगै त्यस वरपरका केही कोठालाई समेत ऐतिहासिक महत्वको संरचनाका रूपमा संरक्षण गर्ने व्यवस्था गरेको छ। ट्रम्पले यो निर्णयलाई अमेरिकी इतिहास, राष्ट्रिय पहिचान र राष्ट्रपतीय संस्थाको विरासत जोगाउने कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले ओभल अफिसलाई राष्ट्रिय स्मारक घोषणा गरिएपछि भविष्यमा कुनै पनि राष्ट्रपतिले यसको मौलिक स्वरूप नष्ट गर्न नसक्ने दाबी गरे। ‘यसलाई राष्ट्रिय स्मारक बनाउँदै छौँ। अब कसैले पनि यसलाई छुन, नष्ट गर्न वा भत्काएर अलिकति फरक स्वरूपको संरचना बनाउन पाउने छैन,’ उनले भने।

तर, ट्रम्पको यो निर्णय आफैँमा चासोपूर्ण छ। किनभने उनले दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेसँगै ओभल अफिसको भित्री सजावटमा व्यापक परिवर्तन गरेका छन्। कार्यालयमा सुनौलो सजावट, कलात्मक सामग्री तथा विभिन्न नयाँ संरचना थपेर उनले यसको स्वरूपलाई आफ्नो रुचिअनुसार परिवर्तन गरेका थिए। अहिले भने त्यही कार्यालयलाई भावी राष्ट्रपतिका लागि संरक्षण गर्नुपर्ने ऐतिहासिक सम्पदाका रूपमा अघि सारेका छन्।

आफ्नो सजावटमा व्यापक फेरबदल, अब संरचना जोगाउने दाबी:

ट्रम्प पूर्वरियल इस्टेट व्यवसायीसमेत भएकाले भवन तथा आन्तरिक सजावटप्रति उनको विशेष रुचि देखिँदै आएको छ। दोस्रो कार्यकालमा उनले ओभल अफिसमा सुनौलो सजावट र विभिन्न कलात्मक सामग्री थपेका थिए। कार्यालयबाहिर ‘ओभल अफिस’ लेखिएको ठूलो सुनौलो पाटी राख्नेदेखि रोज गार्डेनको स्वरूप परिवर्तन गर्नेसम्मका काम उनले गरेका छन्।

त्यसैगरी ह्वाइट हाउस परिसरमा नयाँ हेलिकोप्टर अवतरणस्थल निर्माण गरिएको छ। ट्रम्पले आफूले परिवर्तन गर्नुअघि ओभल अफिसको अवस्था निकै खराब रहेको दाबी गर्दै झ्याल फुटेको, भित्तामा चिरा परेको र ढुंगाका संरचना बिग्रिएको बताएका छन्।

उनका अनुसार आफूले गरेका परिवर्तनले कार्यालयको सौन्दर्य र ऐतिहासिक महत्त्वलाई थप आकर्षक बनाएको छ। पछिल्ला महिनामा ह्वाइट हाउस भ्रमण गरेका विभिन्न देशका नेताहरूले पनि आफ्नो सजावटको प्रशंसा गरेको उनको दाबी छ।

बलरुमका लागि ह्वाइट हाउसको पूर्वी भाग भत्काएपछि नयाँ आदेश:

ट्रम्पको पछिल्लो निर्णय ह्वाइट हाउसको पूर्वी भाग भत्काएर नयाँ बलरुम निर्माण गर्ने परियोजनाले विवाद निम्त्याइरहेका बेला आएको हो। नयाँ बलरुम निर्माण गर्ने योजनाअन्तर्गत उनले पूर्वी भागको सम्पूर्ण संरचना भत्काएका थिए।

यस परियोजनालाई लिएर कानुनी चुनौतीसमेत परेको छ। अमेरिकी कंग्रेसको स्वीकृतिबिना निर्माण कार्य अघि बढाइएको भन्दै ट्रम्प प्रशासनको आलोचना हुँदै आएको छ। अमेरिकी कानुनी व्यवस्थाअनुसार राष्ट्रपतिले ह्वाइट हाउसको सामान्य सजावट र व्यवस्थापनमा परिवर्तन गर्न सक्ने भए पनि ठूला निर्माण परियोजनाका लागि कंग्रेसको स्वीकृति आवश्यक पर्छ।

यही पृष्ठभूमिमा ओभल अफिसलाई राष्ट्रिय स्मारक घोषणा गर्ने निर्णयले थप राजनीतिक र ऐतिहासिक बहस सिर्जना गरेको छ।

राष्ट्रपतिले सजावट बदल्न पाउने, तर ऐतिहासिक स्वरूप बिगार्न नपाउने:

नयाँ कार्यकारी आदेशले ओभल अफिसमा हुने सबै प्रकारका परिवर्तनलाई प्रतिबन्ध लगाएको भने छैन। राष्ट्रपतिले आफ्नो रुचिअनुसार सजावट परिवर्तन गर्न, फर्निचर छनोट गर्न तथा सामान्य सञ्चालन र सुरक्षा व्यवस्थासम्बन्धी परिवर्तन गर्न पाउने व्यवस्था कायम छ।

तर, यस्ता परिवर्तनले ऐतिहासिक संरचना वा वास्तुकलाको मौलिक चरित्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याउन नहुने आदेशमा उल्लेख गरिएको छ।

ओभल अफिसको संरक्षण तथा व्यवस्थापनको जिम्मेवारी अमेरिकी राष्ट्रिय निकुञ्ज सेवा (नेसनल पार्क सर्भिस) लाई दिइएको छ। उक्त निकायले कार्यालयको ऐतिहासिक स्वरूप, वास्तुकलाको अखण्डता र राष्ट्रपतीय इतिहाससँगको सम्बन्ध जोगाउने गरी व्यवस्थापन गर्नेछ।

ह्वाइट हाउस सम्पूर्ण रूपमा यसअघि नै राष्ट्रिय ऐतिहासिक सम्पदा (नेसनल हिस्टोरिक ल्यान्डमार्क) का रूपमा सूचीकृत छ। नयाँ आदेशले ओभल अफिसको छुट्टै ऐतिहासिक महत्त्वलाई जोड दिँदै यसको संरक्षणलाई थप प्राथमिकता दिएको ट्रम्प प्रशासनको दाबी छ।

ट्रम्पको सजावटमाथि राजनीतिक व्यङ्ग्य:

ट्रम्पको ह्वाइट हाउस पुनःसजावटलाई लिएर अमेरिकी राजनीतिमा आलोचना पनि हुँदै आएको छ। विशेषगरी उनले ओभल अफिसमा थपेको सुनौलो सजावटलाई लिएर विपक्षी डेमोक्रेटिक नेताहरूले प्रश्न उठाएका थिए।

पूर्वराष्ट्रपति बाराक ओबामाले ट्रम्पको सुनौलो सजावटप्रति व्यङ्ग्य गर्दै ह्वाइट हाउस ‘सद्दाम हुसेनले चिजकेक फ्याक्ट्री खोलेको जस्तो देखिएको’ टिप्पणी गरेका थिए।

मध्यावधि निर्वाचन अभियानका क्रममा समेत डेमोक्रेटिक नेताहरूले ट्रम्पको ह्वाइट हाउस परिवर्तन गर्ने शैलीको आलोचना गरेका थिए। उनीहरूले ऐतिहासिक भवनलाई राष्ट्रपतिको व्यक्तिगत रुचिअनुसार परिवर्तन गर्नु उचित नभएको तर्क गर्दै आएका छन्।

राष्ट्रपतीय इतिहाससँग जोडिएको ओभल अफिस:

अमेरिकाको राष्ट्रपतीय शक्तिको प्रमुख प्रतीक मानिने ओभल अफिसको वर्तमान संरचना सन् १९३० को दशकको सुरुवातमा तत्कालीन राष्ट्रपति फ्र्यांकलिन डी रुजवेल्टको अवधारणाअनुसार निर्माण भएको हो।

त्यसयता विभिन्न राष्ट्रपतिले आफ्नो कार्यकालमा कार्यालयको सजावट, फर्निचर र आन्तरिक व्यवस्थापनमा परिवर्तन गर्दै आएका छन्। तर, यसको मूल वास्तुकला र राष्ट्रपतीय इतिहाससँग जोडिएको पहिचान भने कायम रहँदै आएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रिय ऐतिहासिक संरक्षणसम्बन्धी कानुनले ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिए पनि राष्ट्रपतिलाई आवश्यक परिवर्तन गर्न सक्ने विशेष अधिकारसमेत दिएको छ।

ट्रम्पको नयाँ आदेशले ओभल अफिसलाई भविष्यका लागि सुरक्षित राख्ने उद्देश्य राखेको छ। तर, आफ्नो कार्यकालमै कार्यालयको स्वरूपमा व्यापक परिवर्तन गरेका ट्रम्पले जारी गरेको यो आदेशले भावी राष्ट्रपतिहरूको अधिकार कति सीमित गर्छ भन्ने विषय भने आगामी दिनमा चासोको विषय बन्नेछ।