काठमाडौं– बंगालको खाडीमा विकसित चक्रवातको अवशेष नेपालतर्फ अघि बढ्ने सम्भावनासँगै वर्षा र हिमपातको जोखिम देखिए पनि तत्कालै आत्तिनुपर्ने अवस्था नरहेको मौसमविद्ले बताएका छन्। तर, उच्च हिमाली क्षेत्र, पहिरोको जोखिम भएका बस्ती र सडकमा भने विशेष सतर्कता अपनाउनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

नेपाल मौसम विज्ञान विभागकी वरिष्ठ मौसमविद् विभूति पोखरेलका अनुसार बिहीबार बेलुकादेखि शनिबारसम्म देशका विभिन्न स्थानमा वर्षा र उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमपात हुन सक्ने प्रारम्भिक अनुमान छ। पछिल्लो पूर्वानुमानमा वर्षाको तीव्रता केही कम हुने देखिए पनि प्रणालीको गति, दिशा र नेपाल नजिक आइपुग्दाको अवस्थाले यसको प्रभाव निर्धारण गर्नेछ।

उनका अनुसार बंगालको खाडीमा विकसित प्रणालीले जलवाष्पयुक्त हावा बोकेर ल्याउने सम्भावना छ। नेपाल नजिक आइपुग्दा यो प्रणाली कमजोर भएर न्यून चापीय क्षेत्रका रूपमा रहन सक्ने भए पनि माथिल्लो वायुमण्डलमा रहेको प्रणालीसँगको अन्तरक्रियाले वर्षा गराउन सक्छ। देशका धेरै स्थानमा हल्कादेखि मध्यम वर्षा र थोरै स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्ने सम्भावना छ।

वर्षाको सम्भावनाभन्दा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा हुने लापरबाही चिन्ताको विषय रहेको पोखरेलको भनाइ छ। विशेषगरी उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेका पर्यटकले मौसमको अवस्था हेरेर सुरक्षित स्थानमा बस्नुपर्ने र सम्भव भएसम्म यात्रा नगर्नुपर्ने उनले बताइन्। हिमपातसँगै हिमआँधी र हिमपहिरोको जोखिमसमेत हुन सक्ने भएकाले माथिल्लो क्षेत्रमा रहेका पर्यटकलाई सुरक्षित स्थानतर्फ झर्नु उचित हुने उनको सुझाव छ।

पहिरोको जोखिम भएका बस्ती र सडकखण्डमा यात्रा गर्नेहरूले पनि सावधानी अपनाउनुपर्ने उनले बताइन्। वर्षा हुने सम्भावना देखिएकै आधारमा अनावश्यक त्रासमा बस्न नहुने तर जोखिमको सम्भावनालाई बेवास्ता गरेर यात्रा गर्नु पनि उचित नहुने उनको भनाइ छ।

धान काट्ने समय भएकाले वर्षाले कृषि क्षेत्रमा समेत असर पार्न सक्ने भन्दै पोखरेलले किसानलाई मौसमको पूर्वानुमान हेरेर मात्रै कृषि गतिविधि अघि बढाउन आग्रह गरेकी छन्। वर्षाको सम्भावना रहेकाले धान काट्ने र सुरक्षित राख्ने काममा पूर्वतयारी गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।

पोस्ट–मनसुनमा वर्षा हुनु असामान्य होइन:

मनसुन सकिएपछि पनि वर्षा हुनुलाई अस्वाभाविक मान्न नहुने पोखरेलले स्पष्ट पारेकी छन्। नेपालमा अक्टोबर र नोभेम्बर सामान्यतः मौसम सफा रहने महिना भए पनि यही समयमा बंगालको खाडी र अरब सागरमा चक्रवात तथा न्यून चापीय प्रणाली विकसित हुने सम्भावना रहन्छ।

समुद्रमा विकसित हुने सबै प्रणाली नेपालसम्म आइपुग्दैनन्। तर, केही प्रणाली उत्तर वा उत्तरपश्चिमतर्फ सर्दै नेपाल नजिक आइपुगेमा त्यसले वर्षा गराउन सक्छ। यस्ता प्रणालीका कारण उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमपातसमेत हुन सक्ने उनले बताइन्। विगतमा पनि यस्ता घटना भएकाले अहिलेको अवस्थालाई पूर्णतः नयाँ मौसमी घटना मान्न नमिल्ने उनको भनाइ छ।

जलवायु परिवर्तनका कारण यस्ता मौसमी घटना नयाँ रूपमा मात्र देखा पर्ने नभई पहिले हुँदै आएका घटनाको आवृत्ति र तीव्रतामा समेत परिवर्तन आउन सक्ने उनले बताइन्। त्यसैले मौसमी प्रणालीको नियमित अध्ययन र अनुगमन आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।

हल्ला होइन, आधिकारिक पूर्वानुमानमा भर पर्न आग्रह:

मौसम प्रणालीको गति र दिशा परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले अहिले गरिएको पूर्वानुमानअनुसार प्रभावको अन्तिम आकलन गर्न नसकिने पोखरेलले बताइन्। प्रणाली नेपाल नजिक पुग्दासम्म अझ कमजोर भए वर्षाको प्रभाव कम हुन सक्ने र अपेक्षाकृत शक्तिशाली रहे प्रभाव बढ्न सक्ने उनको भनाइ छ।

उनले मौसमसम्बन्धी जानकारीका लागि मौसम विज्ञान विभागका आधिकारिक सूचना तथा सामाजिक सञ्जालबाट जारी हुने अद्यावधिक विवरण हेर्न आग्रह गरेकी छन्। हल्लाका आधारमा त्रासमा बस्नुभन्दा आधिकारिक पूर्वानुमानअनुसार आफ्नो गतिविधि तय गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिइन्।

मौसमविद्को सन्देश स्पष्ट छ—वर्षा हुँदैमा आत्तिनु पर्दैन, तर हिमाली क्षेत्र, पहिरोको जोखिम भएका स्थान र कृषि गतिविधिमा हेलचेक्र्याइँ पनि गर्नु हुँदैन। मौसमको अवस्था निरन्तर अनुगमन गर्दै जोखिमअनुसार सावधानी अपनाउनु नै अहिलेको आवश्यकता हो।