- 2026-07-24
- 19:13:50
- शुक्रबार,साउन ०८, २०८३
काठमाडौँ– नेपालको वैदेशिक व्यापारले गत आर्थिक वर्ष २०८२–८३ मा नयाँ कीर्तिमान कायम गरे पनि बढ्दो आयातका कारण व्यापार घाटा थप गहिरिएको छ। भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको वार्षिक तथ्यांकअनुसार एक वर्षमा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार २४ खर्ब ११ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ नाघेको छ, जुन हालसम्मकै उच्च हो।
तथ्यांकले देखाउँछ कि व्यापारको आकार विस्तार भए पनि त्यसको मुख्य हिस्सा आयातले ओगटेको छ। गत आर्थिक वर्षमा नेपालले २० खर्ब ९६ अर्ब ३७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको वस्तु आयात गरेको छ भने निर्यात ३ खर्ब १५ अर्ब २९ करोड रुपैयाँमा सीमित रहेको छ। यसले देशको उत्पादन र निर्यात क्षमता अझै कमजोर रहेको संकेत गरेको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा आयात १६.२० प्रतिशतले बढेको छ भने निर्यातमा १३.८१ प्रतिशतको वृद्धि भएको छ। दुवै क्षेत्रमा वृद्धि देखिए पनि आयातको वृद्धिदर बढी भएकाले व्यापार सन्तुलनमा सुधार आउन सकेन। बरु व्यापार घाटा १६.६३ प्रतिशतले बढेर १७ खर्ब ८१ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१–८२ मा कुल व्यापार २० खर्ब ८१ अर्ब रुपैयाँ बराबर रहेको थियो। त्यसबेला व्यापार घाटा १५ खर्ब २७ अर्ब रुपैयाँ थियो। एक वर्षमै व्यापार घाटा झन्डै साढे दुई खर्ब रुपैयाँले बढ्नु अर्थतन्त्रका लागि चुनौतीपूर्ण पक्षका रूपमा हेरिएको छ।
तथ्यांकअनुसार नेपालले निर्यात गर्ने प्रत्येक १ रुपैयाँ बराबरको वस्तुको तुलनामा ६ रुपैयाँ ६५ पैसा बराबरको वस्तु आयात गरिरहेको छ। अघिल्लो वर्ष यो अनुपात ६ रुपैयाँ ५१ पैसा थियो। यसले निर्यात बढे पनि आयातमाथिको निर्भरता घट्न नसकेको स्पष्ट देखाउँछ।
कुल वैदेशिक व्यापारमा निर्यातको योगदान पनि घट्दो क्रममा देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष कुल व्यापारमा निर्यातको हिस्सा १३.३१ प्रतिशत रहेकामा गत आर्थिक वर्षमा घटेर १३.०७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। विपरीत रूपमा आयातको हिस्सा ८६.६९ प्रतिशतबाट बढेर ८६.९३ प्रतिशत पुगेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार उपभोगमुखी अर्थतन्त्र, सीमित औद्योगिक उत्पादन, आयातमा निर्भर बजार संरचना र प्रतिस्पर्धी निर्यात सामग्रीको अभावका कारण व्यापार घाटा निरन्तर बढिरहेको छ। निर्यात बढाउन उत्पादन, प्रशोधन उद्योग, कृषि तथा जलविद्युत्जस्ता क्षेत्रको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको उनीहरूको भनाइ छ।
भन्सार विभागको तथ्यांकले नेपालको वैदेशिक व्यापार विस्तारको सकारात्मक संकेत दिए पनि व्यापारको संरचना अझै असन्तुलित रहेको देखाएको छ। आयात र निर्यातबीचको ठूलो अन्तर कम गर्न उत्पादन वृद्धि, निर्यात प्रवर्द्धन तथा आयात प्रतिस्थापन नीति प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता झन् स्पष्ट भएको छ।
Copyright © Aishworya Prakashan Pvt. Ltd. All Rights Reserved. Design & Developed by 
