काठमाडौँ– अर्थ मन्त्रालयले भन्सार प्रशासनमा महत्वपूर्ण फेरबदल गर्दै रसुवा र तातोपानी भन्सार कार्यालयका प्रमुख परिवर्तन गरेको छ। मन्त्रालयले हालै गरेको निर्णयअनुसार पाँच जना उपसचिवको सरुवा गरिएको हो। यससँगै नेपालका दुई प्रमुख उत्तरी नाका रसुवा र तातोपानीको नेतृत्व नयाँ अधिकारीको हातमा पुगेको छ।

नेपाल–चीन व्यापारको दृष्टिले रणनीतिक मानिने रसुवा र तातोपानी भन्सार कार्यालयमा नेतृत्व परिवर्तनलाई प्रशासनिक पुनर्संरचना तथा कार्यसम्पादन सुधारसँग जोडेर हेरिएको छ। मन्त्रालयको निर्णयअनुसार अर्थ मन्त्रालयमा कार्यरत उपसचिव राजेन्द्र ढुंगानालाई रसुवा भन्सार कार्यालयको प्रमुखको जिम्मेवारी दिइएको छ। उनी अब रसुवामा भन्सार प्रशासनको नेतृत्व गर्दै राजस्व संकलन, आयात–निर्यात व्यवस्थापन तथा सीमा व्यापारसँग सम्बन्धित गतिविधिको निगरानी गर्नेछन्।

यस्तै, राजस्व अनुसन्धान कार्यालय कोहलपुरमा कार्यरत उपसचिव दिपेन्द्र प्रकाश गिरीलाई तातोपानी भन्सार कार्यालयमा सरुवा गरिएको छ। चीनसँगको व्यापारिक गतिविधिका लागि महत्वपूर्ण मानिने तातोपानी नाकामा गिरीको आगमनसँगै कार्यालयको प्रशासनिक नेतृत्व परिवर्तन भएको छ।

मन्त्रालय स्रोतका अनुसार यसअघि तातोपानी भन्सार कार्यालयको नेतृत्व गरिरहेका उपसचिव राजेन्द्र प्रसाद चुडाललाई भन्सार जाँचपास परीक्षण कार्यालयमा सरुवा गरिएको छ। त्यस्तै, रसुवा भन्सार कार्यालयका प्रमुख तुलसी प्रसाद भट्टराईलाई भन्सार विभागमा तानिएको छ।

यस सरुवाबाट रसुवा र तातोपानी दुवै भन्सार कार्यालयमा नयाँ नेतृत्व स्थापना भएको छ भने पुराना प्रमुखलाई अन्य जिम्मेवारीमा पठाइएको छ। भन्सार प्रशासनमा नियमित रूपमा हुने सरुवाको क्रमअन्तर्गत यो निर्णय गरिएको भए पनि उत्तरी नाकाको संवेदनशीलता र व्यापारिक महत्त्वका कारण यसलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

नेपालको कुल वैदेशिक व्यापारमा चीनसँग हुने कारोबारको हिस्सा क्रमशः बढ्दै गएको सन्दर्भमा रसुवा र तातोपानी भन्सार कार्यालयको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ। विशेषगरी पछिल्ला वर्षहरूमा तातोपानी नाका पुनः सञ्चालनमा आएपछि त्यहाँको व्यापारिक चहलपहल बढेको छ। रसुवा नाकाबाट समेत दैनिक रूपमा ठूलो परिमाणमा वस्तु आयात हुने गरेको छ।

भन्सार कार्यालयहरू राजस्व संकलनका प्रमुख केन्द्र मात्र नभई सीमा व्यापारको व्यवस्थापन, तस्करी नियन्त्रण तथा वैदेशिक व्यापारलाई सहज बनाउने महत्वपूर्ण निकायका रूपमा रहेका छन्। त्यसैले यस्ता कार्यालयमा हुने नेतृत्व परिवर्तनलाई प्रशासनिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छ।

अर्थ मन्त्रालयले गरेको सरुवाअनुसार राजस्व अनुसन्धान विभागमा कार्यरत उपसचिव अशोक गुरागाईलाई मन्त्रालयमै सरुवा गरिएको छ। मन्त्रालय स्रोतका अनुसार सरुवाको सूचीमा परेका अधिकारीहरूलाई नयाँ जिम्मेवारीअनुसार तोकिएको कार्यालयमा तत्काल हाजिर हुन निर्देशन दिइएको छ।

सरकारले समय–समयमा विभिन्न मन्त्रालय तथा मातहतका निकायमा कार्यरत कर्मचारीहरूको सरुवा गर्दै आएको छ। कर्मचारी व्यवस्थापन, कार्यसम्पादनमा सुधार, प्रशासनिक सन्तुलन तथा आवश्यकताका आधारमा यस्ता निर्णय गरिने गरिन्छ। यसपटकको निर्णयले भन्सार प्रशासनभित्रको नेतृत्व तहमा उल्लेखनीय परिवर्तन ल्याएको छ।

विशेषगरी रसुवा र तातोपानी जस्ता उच्च राजस्व संकलन गर्ने तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसँग प्रत्यक्ष जोडिएका भन्सार कार्यालयमा नयाँ प्रमुखको आगमनले आगामी दिनमा कार्यालयको कार्यशैली, राजस्व परिचालन तथा सेवा प्रवाहमा प्रभाव पार्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

हालको सरुवापछि भन्सार विभाग, भन्सार जाँचपास परीक्षण कार्यालय, राजस्व अनुसन्धान विभाग तथा अर्थ मन्त्रालयबीच पनि कर्मचारीको पुनर्वितरण भएको छ। यसले विभिन्न निकायमा अनुभव र दक्षताको उपयोग गर्दै प्रशासनिक कामकारबाहीलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्य राखिएको बुझिएको छ।

अर्थ मन्त्रालयले भने सरुवालाई नियमित प्रशासनिक प्रक्रिया अन्तर्गत गरिएको जनाएको छ। मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार आवश्यकताअनुसार विभिन्न निकायमा कार्यरत कर्मचारीको जिम्मेवारी परिवर्तन गर्दै जाने अभ्यासअनुसार यो निर्णय भएको हो।