काठमाडौँ– घरआँगनमा झिलिमिली बत्ती, मूलढोकादेखि पूजाकोठासम्म बनाइएका लक्ष्मीका पाइला र दीप प्रज्वलन। तिहारको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण दिनमध्ये एक लक्ष्मीपूजाले आज देशभर धार्मिक तथा सांस्कृतिक रौनक थपेको छ।
नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारअन्तर्गत कार्तिक कृष्ण औँसीका दिन आज धनधान्यकी देवी लक्ष्मीको विशेष पूजा आराधना गरी लक्ष्मीपूजा मनाइँदैछ।
धन, वैभव, सुख, शान्ति र समृद्धिकी प्रतीक देवी लक्ष्मीलाई घरमा भित्र्याउने धार्मिक विश्वासका साथ आज बिहानैदेखि घर, आँगन तथा व्यापारिक प्रतिष्ठानको सरसफाइ र सजावट गर्ने गरिन्छ। साँझ परेपछि घरको मूलढोकादेखि भित्री पूजाकोठासम्म दियो बालेर उज्यालो बनाउने परम्परा छ।
लक्ष्मीको आगमन होस् भन्ने विश्वासमा घरको ढोकादेखि पूजा गर्ने स्थानसम्म रङ्गोली तथा लक्ष्मीका पाइला बनाइन्छन्। यस दिन लक्ष्मीसँगै गणेश र सरस्वतीको पूजा गरी धनधान्य, विद्या, बुद्धि र पारिवारिक सुखसमृद्धिको कामना गरिन्छ। घरमा रहेका गरगहना, नगद तथा बहुमूल्य सामग्रीसमेत राखेर विशेष पूजा गर्ने चलन छ।
लक्ष्मीपूजाको अर्को आकर्षण घरघरमा तयार गरिने परम्परागत परिकार र भैलो हो। सेलरोटी, अर्सा, अनर्सालगायत मिठा परिकार बनाएर परिवार तथा पाहुनालाई खुवाउने गरिन्छ। साँझपख बालबालिका तथा युवायुवती समूह बनाएर घरघरमा भैलो खेल्न निस्कन्छन्।
‘भैलिनी आयौँ आँगन, गुन्यू चोलो माग्न, हे औँसीको बारो, गाईतिहारो भैलो’ भन्दै गाइने भैलोका गीतले गाउँदेखि सहरसम्म उत्सवको माहोल सिर्जना गर्छन्। भैलोमार्फत मनोरञ्जनसँगै आपसी सद्भाव र सांस्कृतिक परम्पराको निरन्तरता कायम राख्ने गरिन्छ।
घरको मूलद्वार केराका थम्बाले सजाउने, दियो तथा मैनबत्ती बाल्ने र विभिन्न रङका विद्युतीय बत्तीले घर तथा पसल झकिझकाउ बनाउने चलन पनि छ। फूलझरी र पटाकाले कतिपय स्थानमा उत्सवको रौनक थप्ने गरेको छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार लक्ष्मीपूजाको रात माता लक्ष्मी पृथ्वीमा आई सफा, उज्यालो र सुन्दर बनाइएका घरमा बास गरी सुख, शान्ति तथा समृद्धिको आशीर्वाद दिन्छिन् भन्ने विश्वास छ। यही आस्थाका कारण औँसीको अँध्यारो रातलाई दीपावलीको उज्यालोले झकिझकाउ बनाउने परम्परा बसेको हो।
धार्मिक अनुष्ठानमा मात्र सीमित नरही लक्ष्मीपूजाले परिवारका सदस्यबीच भेटघाट, आत्मीयता र सामाजिक सद्भाव बढाउने अवसरसमेत प्रदान गर्छ। परम्परागत संस्कृति, भैलो र दीपावलीको उल्लाससँगै आज देशभर धनधान्य, सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्दै लक्ष्मीपूजा मनाइँदैछ।