काठमाडौँ– अहिले चिसो निकै बढ्न थालेको छ। साथै, सबैजना कम्बल र सिरकमा गुटुमुटु भएर बस्न चाहन्छन्। सिरकको न्यानो छोडेर बाहिर निस्कन कसैलाई मन लाग्दैन।
जाडो मौसममा अत्यधिक निन्द्रा लाग्नु सामान्य कुरा हो। धेरैलाई आफू अल्छी भएको ठान्छन् तर त्यस्तो होइन। यसका पछाडि अन्य धेरै कारणहरू जिम्मेवार छन्।
हामी प्रायः चिसो वातावरण अर्थात् कम तापक्रम यसको लागि जिम्मेवार छ भन्ने अनुमान गर्छौं, तर यो मात्र कारण होइन। जाडोमा अत्यधिक निद्रा लाग्नुका पछाडि धेरै कारणहरू छन्।
जाडोमा किन निन्द्रा बढी लाग्छ ?
मेलाटोनिन स्तर बढ्नु:
घामको कमी– जाडोमा दिन छोटो र घामको किरण कम हुन्छ। हाम्रो शरीरमा मेलाटोनिन नामक हर्मोन हुन्छ, जसले निद्रालाई नियन्त्रण गर्छ। जब सूर्यको किरण घट्छ, मेलाटोनिनको स्तर बढ्छ, परिणामस्वरूप धेरै निद्रा लाग्छ।
अँध्यारो र निद्रा– जब अँध्यारो हुन्छ, शरीरले संकेत गर्छ कि यो सुत्ने समय हो। जाडोमा चाँडै अँध्यारो हुने भएकाले निन्द्रा बढी लाग्छ।
शरीरको ऊर्जा बचत संयन्त्र:
चिसोबाट जोगाउने – जाडोमा शरीरलाई न्यानो राख्न बढी ऊर्जा चाहिन्छ। शरीरले ऊर्जा बचत गर्न सुत्ने संकेत दिन थाल्छ।
शारीरिक गतिविधिमा कमी – जाडोमा मानिसहरु कम बाहिर निस्कनुका साथै शारीरिक क्रियाकलाप पनि कम हुन्छ । यसले गर्दा शरीरमा थकान कम हुन्छ र धेरै निद्रा लाग्छ।
भिटामिन डीको कमी:
सूर्यको किरण र भिटामिन डी– भिटामिन डी सूर्यको किरणबाट उत्पादन हुन्छ। भिटामिन डीले ऊर्जाको स्तरलाई कायम राख्न मद्दत गर्छ। जाडोमा कम घामको कारणले भिटामिन डीको कमी हुन सक्छ, जसले थकान र निद्रा निम्त्याउँछ।
अन्य कारण पनि छन्:
खाने बानी– जाडोमा मानिसहरु धेरै तातो र भारी खानेकुरा खाने गर्छन्। यसले गर्दा शरीरले खाना पचाउन बढी समय लिन्छ र निद्रा लाग्न सक्छ।
तनाव– जाडोमा तनाव बढ्न सक्छ, जसले गर्दा अत्यधिक निद्रा पनि लाग्न सक्छ।
रोगहरू– रुघाखोकी जस्ता रोगले पनि धेरै निद्रा लाग्न सक्छ।
जाडोमा अत्याधिक निद्रा लाग्ने समस्यालाई कसरी नियन्त्रण गर्ने ?
सूर्यको किरण लिनुहोस्– बिहान उठ्नुहोस् र केही समय घाममा बिताउनुहोस्।
शारीरिक गतिविधि गर्नुहोस्– नियमित व्यायाम गर्नुहोस्।
सन्तुलित आहार लिनुहोस्– हल्का र पौष्टिक खाना खानुहोस्।
तनाव कम गर्नुहोस्– योग, ध्यान वा अन्य आराम गर्ने प्रविधिहरू अभ्यास गर्नुहोस्।
निद्राको चक्र ठीक गर्नुहोस्– हरेक दिन एकै समयमा सुत्ने र उठ्ने प्रयास गर्नुहोस्।