- 2026-10-14
- 08:28:15
- बुधबार,आश्विन २८, २०८३
काठमाडौँ– बडादसैँअन्तर्गत नवरात्रको चौथो दिन आज नवदुर्गाको चौथो स्वरूप माता कुष्माण्डा भगवतीको पूजा आराधना गरिँदैछ। ब्रह्माण्डको सृष्टि गर्ने देवीका रूपमा पूजिने कुष्माण्डाको आराधना गरे ज्ञान, बुद्धि र शुभफल प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार माता कुष्माण्डालाई मालपुवा प्रिय प्रसादका रूपमा अर्पण गर्ने परम्परा छ। वाणीमा दोष भए देवीलाई मालपुवा चढाएर पूजा गर्ने तथा दान गर्ने गरे शुभ हुने विश्वाससमेत प्रचलित छ।
माता कुष्माण्डालाई ब्रह्माण्डको उत्पत्तिको कारक मानिन्छ। सूर्यको जस्तै तेज भएकी र सिंहमाथि सवार हुने यी देवीलाई आठवटा हात भएकाले अष्टभुजा पनि भनिन्छ। उनका आठ हातमा कमण्डलु, कलश, धनुष, बाण, कमल, चक्र, गदा र जपमालालगायतका वस्तु रहने धार्मिक वर्णन पाइन्छ। देवीको अट्टहासबाट ब्रह्माण्डको सृष्टि भएको मान्यताका आधारमा उनलाई कुष्माण्डा नाम दिइएको धार्मिक विश्वास छ।
नवरात्रको प्रत्येक दिन नवदुर्गाका एक–एक स्वरूपको पूजा गर्ने परम्परा छ। यस अवसरमा भक्तजनले घरमा घटस्थापना गरिएको स्थान तथा विभिन्न शक्तिपीठमा पुगेर देवी भगवतीको आराधना गरिरहेका छन्। नौ दिनसम्म चल्ने यस अनुष्ठानमा श्रद्धालुहरूले शक्ति, समृद्धि र कल्याणको कामना गर्दै पूजा तथा उपासना गर्छन्।
पौराणिक मान्यताअनुसार दुष्टको विनाश र सज्जनको रक्षाका लागि देवी पार्वतीले विभिन्न समयमा फरक–फरक स्वरूप धारण गरेकी थिइन्। तिनै स्वरूपलाई नवदुर्गाका रूपमा पूजा आराधना गर्ने चलन रहेको छ।
आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन घटस्थापना गरी स्थापना गरिएको कलशमा देवीको आह्वान गरेर नौ दिनसम्म दुर्गाका नौ स्वरूपको पूजा गरिन्छ। यस अवधिमा महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वतीको समेत आराधना गर्ने धार्मिक परम्परा छ।
ब्रह्म र अण्डको उत्पत्तिसँग सम्बन्धित भएकाले कुष्माण्डा देवीलाई सृष्टिकी अधिष्ठात्रीका रूपमा व्याख्या गरिएको छ। तीन नेत्र भएकी तथा मस्तकमा अर्धचन्द्र धारण गरेकी देवीलाई विभिन्न आभूषणले सुसज्जित स्वरूपमा चित्रण गरिन्छ। उनका हातमा चक्र, गदा, कलश, जपमाला, कमण्डलु, धनुष, बाण र कमल पुष्प रहने धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख छ।
नवरात्रका हरेक दिन देवीका फरक स्वरूपको पूजा गरिनुले यस पर्वको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वलाई झल्काउँछ। चौथो दिन कुष्माण्डा भगवतीको आराधना गर्दै भक्तजनले सुख, शान्ति, बुद्धि र समृद्धिको कामना गर्ने परम्परा छ।
Copyright © Aishworya Prakashan Pvt. Ltd. All Rights Reserved. Design & Developed by 
