काठमाडौँ– रसुवा केन्द्रबिन्दु भएर आएको बाढी तथा त्यससँग सम्बन्धित विपद्ले मुलुकमा ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। विपद्बाट भएको कुल आर्थिक क्षति तथा नोक्सानी ३ खर्ब ८७ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ पुग्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार शुक्रवार मध्यान्हसम्म विपद्मा परी मृत्यु भएका १ हजार २ सय ८७ जनाको शव फेला परेको छ। तीमध्ये हालसम्म ९६ जनाको मात्र सनाखत भएको छ।

बाढी तथा पहिरोबाट सबैभन्दा बढी मानवीय क्षति चितवनमा भएको छ। चितवनमा ३ सय ५९, नवलपरासी पूर्वमा २ सय १९, नवलपरासी पश्चिममा २ सय १२, नुवाकोटमा १ सय ८४, रसुवामा १ सय ४०, गोरखामा ७२, धादिङमा ६३ र तनहुँमा ३८ जनाको शव फेला परेको प्राधिकरणले जनाएको छ।

विपद्मा परी ५ हजार ३ सय ९७ जना घाइते भएका छन् भने ५ हजार ८३ जना अझै सम्पर्कविहीन छन्। सम्पर्कविहीनमध्ये ५ सय ८३ जना विदेशी नागरिक रहेका छन्। रसुवामा २ हजार १ सय ३० र नुवाकोटमा २ हजार ३ सय ४० जना सम्पर्कविहीन रहेको विवरणमा उल्लेख छ। पहिचान हुन नसकेका शवसमेत सम्पर्कविहीनको संख्यामा समावेश भएको हुनसक्ने प्राधिकरणको अनुमान छ।

विपद्ले निजी आवासदेखि सार्वजनिक पूर्वाधारसम्म व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ। प्रारम्भिक विवरणअनुसार ७ हजार ५ सय ७० निजी घरमा क्षति पुगेको छ। ४८ सरकारी संरचना, १८ विद्यालय र ७ स्वास्थ्य संस्थामा पूर्ण तथा आंशिक क्षति भएको छ।

यातायात पूर्वाधारतर्फ ५५ किलोमिटर सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ। ३७ वटा मोटरेबल पुल र ६८ वटा झोलुंगे पुलमा समेत क्षति पुगेको छ। यसले प्रभावित क्षेत्रमा आवतजावत तथा राहत र पुनर्निर्माणका कामलाई थप चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।

प्राधिकरणका अनुसार विपद्पछिको शीघ्र पुनर्लाभका लागि मात्रै ७ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने देखिएको छ। क्षतिको प्रारम्भिक मूल्यांकनअनुसार आर्थिक भार भने ३ खर्ब ८७ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ बराबर पुगेको हो।

यता, उद्धार तथा राहत कार्यलाई सरकारले निरन्तरता दिएको छ। सुरक्षा निकायले हालसम्म १३ हजार ९३ जनालाई सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याएका छन्। शुक्रवार त्रिशूली ३ ए जलविद्युत आयोजनाको सुरुङबाट दुई जनाको जीवितै उद्धार गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

उद्धार तथा राहतका लागि नेपाली सेनाले ८ सय ३० पटक र निजी क्षेत्रले १ सय २९ पटक हेलिकप्टर उडाएका छन्। उद्धार गरिएकामध्ये ३ सय ३ जना विदेशी नागरिक रहेका छन्।

विपद् व्यवस्थापनमा देशभर २१ हजार ४ सय २१ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। नेपाली सेनाका ९ हजार २ सय ८७, नेपाल प्रहरीका ७ हजार ९ सय ३१ र सशस्त्र प्रहरी बलका ४ हजार २ सय ३ सुरक्षाकर्मी उद्धार, खोज तथा राहतमा खटिएका छन्।

प्रभावित क्षेत्रमा राहत सामग्री पुर्‍याउने कामलाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ। काठमाडौँबाट ६९ ट्रक र ३८ बोलेरोमार्फत खाद्यान्न तथा गैरखाद्यान्न सामग्री पठाइएको छ। सशस्त्र प्रहरीले १ सय ६३ हवाई उडानमार्फत नुवाकोट र रसुवामा राहत पुर्‍याएको छ।

सरकारले रसुवा र नुवाकोटलाई १–१ करोड, धादिङलाई ५० लाख तथा प्रभावित १५ स्थानीय तहलाई १३ करोड ५० लाख रुपैयाँ नगद राहत उपलब्ध गराएको छ।

बाढीबाट प्रभावित सञ्चार संरचना पनि क्रमशः पुनः सञ्चालनमा आउन थालेका छन्। नेपाल टेलिकमका १ सय २० मध्ये १ सय १६ र एनसेलका ७८ मध्ये ७५ वटा टावर सञ्चालनमा आइसकेका छन्।

मानवीय क्षतिको भयावह अवस्थासँगै ठूलो आर्थिक क्षति व्यहोरेको सरकारले अब प्रभावित क्षेत्रको पुनर्स्थापना, पुनर्निर्माण र शीघ्र पुनर्लाभलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिएको छ।