काठमाडौं– नेपालको समकालीन राजनीतिमा एक अप्रत्याशित तर शक्तिशाली मोड आएको छ। युवा पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्दै, वैकल्पिक राजनीतिक धारको प्रतीक बनेका बालेन्द्र शाह (बालेन) देशको ४३औँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा उदाएका छन्। इन्जिनियरिङ पृष्ठभूमिबाट सार्वजनिक जीवनमा प्रवेश गरेका शाहले आज (शुक्रबार) राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट सपथ ग्रहण गरेर हुन् ।

नयाँ युगको सुरुवात:

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलद्वारा संविधानको धारा ७६ (१०)अनुसार प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरिएका शाहले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएसँगै देशले नयाँ राजनीतिक अध्याय सुरु गरेको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का संसदीय दलका नेताका रूपमा उनको उदयले परम्परागत दलहरूबीचको शक्ति सन्तुलनलाई चुनौती दिएको छ।

उनको निर्वाचन विजय पनि उत्तिकै ऐतिहासिक रह्यो। झापा क्षेत्र नम्बर ५ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित हुँदा उनले अनुभवी नेता केपी शर्मा ओलीलाई ठूलो मतान्तरले पराजित गरे। यो परिणाम केवल एक निर्वाचन जित मात्र थिएन, यो जनमतको स्पष्ट संकेत थियो—जनता अब वैकल्पिक नेतृत्व खोजिरहेका छन्।

पारिवारिक पृष्ठभूमि र प्रारम्भिक जीवन:

वि.सं. २०४७ वैशाख १४ गते काठमाडौंको नरदेवीमा जन्मिएका शाहको पारिवारिक जरा महोत्तरीको एकडारासँग जोडिएको छ। आयुर्वेदिक चिकित्सक डा। रामनारायण शाह र ध्रुवदेवी शाहका सुपुत्रका रूपमा जन्मिएका उनले बाल्यकालदेखि नै अनुशासन, अध्ययनशीलता र सामाजिक उत्तरदायित्वका मूल्यहरू आत्मसात गरेका थिए।

उनको प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौंमै सम्पन्न भयो। विज्ञान र गणितप्रतिको रुचिले उनलाई इन्जिनियरिङ अध्ययनतर्फ आकर्षित गर्‍यो। उनले पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयबाट सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक र भारतबाट संरचनागत इन्जिनियरिङमा एमटेक उपाधि हासिल गरे।

इन्जिनियरदेखि विचारकसम्म:

शाहको पेशागत जीवन इन्जिनियरिङबाट सुरु भयो। उनले पुल, सडक र भवनहरूको डिजाइन तथा निर्माणमा काम गरे। विशेषतः भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा उनको सक्रिय सहभागिता उल्लेखनीय रह्यो। संरचनागत सुरक्षाको क्षेत्रमा उनको ज्ञान र अनुभवले उनलाई व्यावहारिक समाधान प्रस्तुत गर्ने व्यक्तिका रूपमा स्थापित गर्‍यो।

२०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि देश पुनर्निर्माणको कठिन यात्रामा थियो। यस समयमा शाहले केवल प्राविधिक रूपमा मात्र होइन, सामाजिक रूपमा पनि योगदान दिए। सुरक्षित संरचना निर्माण, सम्पदा संरक्षण र दीगो विकासमा उनको दृष्टिकोण स्पष्ट देखिन्थ्यो।

र्‍याप संगीतः विद्रोह र चेतनाको आवाज:

बालेन्द्र शाहको अर्को पहिचान भनेको र्‍याप आर्टिस्टको हो। दुई दर्जनभन्दा बढी गीत सिर्जना गरेका उनले संगीतलाई सामाजिक अभिव्यक्तिको माध्यम बनाए। उनका गीतहरू केवल मनोरञ्जनका लागि थिएनन्स ती समाजका समस्याहरूको प्रतिविम्ब थिए।

भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, असमानता, राजनीतिक विकृति—यी सबै विषय उनका सिर्जनामा प्रखर रूपमा उठेका छन्। “म नेपाल हाँसेको हेर्न चाहन्छु” जस्ता गीतहरूले युवाहरूमा चेतना जगाउने काम गरे। उनले संगीतमार्फत जनताको आवाजलाई मुख्यधारमा ल्याउने प्रयास गरे, जुन पछि उनको राजनीतिक यात्राको आधार बन्यो।

स्थानीय तहदेखि राष्ट्रिय राजनीतिसम्म:

वि।सं। २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचन शाहको जीवनको टर्निङ पोइन्ट बन्यो। काठमाडौं महानगरपालिकाको प्रमुखमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित हुँदा उनले स्थापित दलहरूको प्रभुत्व तोडे।

महानगर प्रमुखका रूपमा उनले गरेका कामहरू व्यापक रूपमा चर्चित भए। अवैध संरचना हटाउने अभियान, फुटपाथ व्यवस्थापन, सहरी अनुशासन कायम गर्ने प्रयास—यी सबै कदमहरूले उनलाई कडा तर प्रभावकारी प्रशासकको छवि दिए।

उनले सम्पदा संरक्षणमा पनि विशेष ध्यान दिए। नेवा सांस्कृतिक संरचनाहरूको संरक्षण, पर्यटन प्रवर्द्धन र आर्थिक गतिविधि बढाउने प्रयासले काठमाडौंलाई नयाँ दृष्टिकोण प्रदान गर्‍यो।

शाहको नेतृत्वमा महानगरले सेवा प्रवाहमा सुधार ल्याउने प्रयास गर्‍यो। डिजिटल प्रविधिको प्रयोग, पारदर्शिता र उत्तरदायित्वमा जोड—यी सबै तत्वहरूले उनको प्रशासनिक शैलीलाई फरक बनायो।

सहरी व्यवस्थापनमा उनको दृष्टिकोण दीर्घकालीन थियो। केवल तत्कालीन समस्या समाधान मात्र होइन, भविष्यका लागि दिगो संरचना निर्माणमा उनले जोड दिए।

राजनीतिमा प्रवेशः आवश्यकता वा विकल्प ?

महानगर प्रमुखको पदबाट राजीनामा दिएर प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिनु शाहका लागि जोखिमपूर्ण निर्णय थियो। तर यो निर्णयले उनको राजनीतिक महत्वाकांक्षा मात्र होइन, देशस्तरमा परिवर्तन ल्याउने चाहनालाई पनि देखायो।

उनको चुनावी अभियान परम्परागत शैलीभन्दा फरक थियो। सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी प्रयोग, युवाहरूको सक्रिय सहभागिता र स्पष्ट एजेन्डाले उनलाई जनताको बीचमा लोकप्रिय बनायो।

प्रधानमन्त्रीका रूपमा चुनौतीहरू:

प्रधानमन्त्रीका रूपमा शाहको अगाडि चुनौतीहरूको ठूलो पहाड छ।

पहिलो चुनौती भनेको सुशासन स्थापित गर्नु हो। भ्रष्टाचार नियन्त्रण, प्रशासनिक सुधार र पारदर्शिता कायम गर्नु उनका लागि प्राथमिकता हुनेछ।

दोस्रो, आर्थिक विकास। नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशमा रोजगारी सिर्जना, लगानी आकर्षण र आर्थिक स्थायित्व अत्यन्तै महत्वपूर्ण छन्।

तेस्रो, युवा पुस्ताको अपेक्षा। नयाँ पुस्ताले परिवर्तन, अवसर र न्यायको माग गरिरहेको छ। यसलाई सम्बोधन गर्नु शाहका लागि अत्यावश्यक छ।

जेन जेड र नयाँ राजनीतिक चेतना:

हालै भएको जेन जेड आन्दोलनले नेपाली राजनीतिमा नयाँ बहस सुरु गरेको छ। युवाहरूले उठाएका मुद्दाहरू—शिक्षा, रोजगारी, पारदर्शिता—यी सबैलाई सम्बोधन गर्नु अहिलेको सरकारको जिम्मेवारी हो।

शाह स्वयं पनि युवाहरूको प्रतिनिधि भएकाले उनीमाथि अपेक्षा झनै बढी छ। आन्दोलनमा समर्थन जनाएका उनले अब ती मागहरूलाई नीतिगत रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेछ।

सम्भावना र भविष्य:

बालेन्द्र शाहको प्रधानमन्त्रीत्व केवल एक राजनीतिक घटना होइनस यो सम्भावनाको संकेत हो। इन्जिनियरिङ, संगीत र प्रशासनिक अनुभवको संयोजनले उनलाई बहुआयामिक नेता बनाएको छ।

यदि उनले आफ्नो दृष्टिकोणलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न सके भने, नेपालले सुशासन, विकास र समावेशी राजनीतिक संस्कृतितर्फ नयाँ दिशा लिन सक्छ।

तर यो यात्रा सहज छैन। राजनीतिक दबाब, प्रशासनिक जटिलता र जनअपेक्षाको भारले उनको नेतृत्वलाई निरन्तर परीक्षा लिनेछ।