म्याग्दी– मनसुनजन्य विपद्ले ठूलो क्षति पुर्‍याएको पर्वतको जलजला गाउँपालिकामा बाढीपहिरो प्रभावित निजी आवासको क्षति मूल्यांकन अन्तिम चरणमा पुगेको छ । गत असोज ८ देखि ११ गतेसम्म परेको अविरल वर्षापछि कालीगण्डकी नदीमा आएको बाढी र विभिन्न स्थानमा गएको पहिरोले गाउँपालिकाका सयौँ घर प्रभावित भएका छन् ।

बाढीपहिरोबाट क्षति पुगेका घरको पुनर्निर्माण, प्रबलीकरण र पुनःस्थापनाका लागि गाउँपालिकाले जनप्रतिनिधि तथा प्राविधिक सम्मिलित टोली परिचालन गरेर क्षतिको विवरण संकलन र मूल्यांकन गरिरहेको छ ।

गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष दीपक आचार्यका अनुसार वडा नं १, २, ३, ४, ५, ६ र ९ मा स्थलगत निरीक्षण, क्षति मूल्यांकन र निस्सा वितरणको काम सम्पन्न भइसकेको छ । सबैभन्दा बढी प्रभावित वडा नं ७ धाइरिङ र नाग्लीवाङमा पनि एक–दुई दिनभित्र मूल्यांकन तथा निस्सा वितरणको काम सकिने उनले बताए ।

उनका अनुसार विपद् प्रभावितलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउने चरणपछि अहिले अस्थायी आवास व्यवस्थापन र पुनर्निर्माणको प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।

गाउँपालिकाको प्रारम्भिक विवरणअनुसार बाढीपहिरोका कारण ३१६ घरमा क्षति पुगेको छ । त्यसमध्ये १२६ घर पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने ५० घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ । थप १४० घर जोखिममा रहेको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सन्दीप लामिछानेले जानकारी दिए ।

क्षतिको विवरण संकलनपछि प्रारम्भिक लेखाजोखा तयार गरी सूचना प्रणालीमा प्रविष्ट गरिनेछ । त्यसपछि प्रभावित परिवारको पहिचान गरी लाभग्राहीको सूची जिल्लामा पठाइनेछ । क्षतिको अवस्थाअनुसार कुन घर प्रबलीकरण गर्नुपर्ने, कुन पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने र कुन स्थानमा पुनःस्थापना आवश्यक पर्ने हो भन्ने वर्गीकरण गरी जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिमा सिफारिस गरिने उपाध्यक्ष आचार्यले बताए ।

जलजलामा सबैभन्दा ठूलो क्षति वडा नं ८ स्थित फर्सेमा पुगेको छ । कालीगण्डकी नदीको बाढीले त्यहाँ ७५ घर बगाएको छ भने थप २७ घर जोखिममा परेका छन् । वडा नं ७ का ताङवाङ र खानीगाउँ तथा वडा नं ४ को लामाखेतमा समेत बाढीपहिरोले ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । ताङवाङ र खानीगाउँका ३५ परिवार पहिरोका कारण विस्थापित भएका छन् ।

विपद्ले निजी आवासमा मात्र नभई खाद्य उत्पादन र भौतिक पूर्वाधारमा समेत गम्भीर असर पारेको छ । कोदो, धानलगायत खाद्यबाली र सुन्तलाखेती भएको खेतीयोग्य जमिन बगाएको छ । सडक, खानेपानी, सिँचाइ तथा बस्ती संरक्षणका लागि निर्माण गरिएका संरचनामा समेत ठूलो क्षति पुगेको छ ।

बाढीपहिरोबाट प्रभावितमध्ये अन्यत्र घर नभएका र आफैँ आवासको व्यवस्था गर्न नसक्ने परिवारलाई अस्थायी शिविरमा राखिएको छ । गाउँपालिकाले प्रभावित क्षेत्रमा आधारभूत राहत सामग्री उपलब्ध गराउनुका साथै अल्पकालीन र दीर्घकालीन पुनःस्थापनाको योजना अघि बढाएको अध्यक्ष राजुप्रसाद आचार्यले बताए ।

उनका अनुसार तत्कालका लागि जस्तापाता, भाँडाकुँडा, लत्ताकपडा र खाद्यान्न उपलब्ध गराएर अस्थायी टहरा निर्माण गरी प्रभावित परिवारको बसोबास व्यवस्थापन गर्ने योजना छ । दीर्घकालीन रूपमा भने सरकारी नीतिअनुसार क्षतिग्रस्त निजी आवास र भौतिक संरचनाको पुनर्निर्माण गरिनेछ ।

निजी आवाससँगै क्षतिग्रस्त सडक, खानेपानी, सिँचाइ र विद्यालय भवनको पुनर्निर्माण तथा जोखिममा रहेका बस्तीको संरक्षण पनि चुनौतीका रूपमा रहेको अध्यक्ष आचार्यले बताए । बाढीपहिरो नियन्त्रण र पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक आर्थिक स्रोत जुटाउन संघीय तथा प्रदेश सरकार र दातृ निकायसँग समन्वय भइरहेको उनले जानकारी दिए ।