काठमाडौँ– बडादशैं तथा नवरात्रको नवौँ दिन आज नवदुर्गामध्येकी नवौँ स्वरूप सिद्धिदात्री देवीको पूजा आराधना गरिँदै छ। आश्विन शुक्ल नवमीका अवसरमा घरघरका दशैंघर तथा पूजाकोठामा विधिपूर्वक देवीको आह्वान गरी पूजा गर्ने परम्परा छ। नवरात्रका नौ दिनसम्म गरिने दुर्गा भवानीको विशेष आराधनाअन्तर्गत नवौँ दिनलाई धार्मिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले नवरात्रका नौ दिनसम्म क्रमशः नवदुर्गाका विभिन्न स्वरूपको पूजा आराधना गर्छन्। धार्मिक विश्वासअनुसार सिद्धिदात्री देवीको पूजा गर्नाले सिद्धि, शक्ति, ज्ञान र मनोकामना प्राप्त हुन्छ। त्यसैले नवमीका दिन भक्तजनले विधिपूर्वक देवीको पूजा, दुर्गा सप्तशती अर्थात् चण्डीपाठ, श्रीमद्देवीभागवत तथा अन्य देवी स्तोत्र पाठ गर्ने गर्छन्।

धार्मिक ग्रन्थमा सिद्धिदात्रीलाई भक्तजनलाई सिद्धि प्रदान गर्ने देवीका रूपमा वर्णन गरिएको छ। नवदुर्गाका नौ स्वरूपमध्ये अन्तिम स्वरूपका रूपमा पुजिने सिद्धिदात्रीको आराधनासँगै नवरात्रको नौदिने पूजा क्रम पूरा हुन्छ। यस दिन विभिन्न शक्तिपीठ तथा देवी मन्दिरमा दर्शन गर्ने र पूजाआजा गर्ने भक्तजनको चहलपहल बढ्ने गर्छ।

नवरात्रको पहिलो दिन असोज २५ गते आइतबार घटस्थापना गरी दशैंको धार्मिक अनुष्ठान सुरु गरिएको थियो। त्यस दिन दशैंघर तथा पूजाकोठामा कलश स्थापना गरी जौको जमरा राखिएको थियो। घटस्थापनाकै दिन नवदुर्गामध्ये पहिलो स्वरूप शैलपुत्रीको पूजा आराधना गरिएको थियो।

नवरात्रको दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैटौँ दिन कात्यायनी, सातौँ दिन कालरात्रि र आठौँ दिन महागौरीको पूजा आराधना गर्ने परम्परा छ। नवौँ दिन सिद्धिदात्रीको पूजा गरेपछि नवदुर्गाको नौदिने आराधना पूरा हुन्छ।

नवरात्रमा प्रत्येक दिन देवीका फरक–फरक स्वरूपको पूजा गर्नुको धार्मिक उद्देश्य शक्ति, ज्ञान, समृद्धि र कल्याणको कामना गर्नु हो। यस अवधिमा भक्तजनले व्रत बस्ने, पूजाआजा गर्ने, चण्डीपाठ गर्ने तथा शक्तिपीठको दर्शन गर्ने गर्छन्। कतिपय स्थानमा कुल परम्पराअनुसार विशेष धार्मिक अनुष्ठानसमेत गरिन्छ।

नवमीका दिन देवीको पूजा आराधनासँगै विभिन्न स्थानमा परम्पराअनुसार विशेष पूजा तथा धार्मिक कर्म गरिन्छ। दशैंको मुख्य दिन विजयादशमी नजिकिँदै गर्दा घरघरमा टीका, जमरा र मान्यजनबाट आशीर्वाद ग्रहण गर्ने तयारीसमेत भइरहेको छ। घटस्थापनाका दिन राखिएको जमरा विजयादशमीमा देवीको प्रसादका रूपमा ग्रहण गर्ने चलन छ।

नवरात्रका अवसरमा काठमाडौं उपत्यकाका गुह्येश्वरी, दक्षिणकाली, शोभा भगवती, मैतीदेवी, नक्साल भगवतीलगायत शक्तिपीठ तथा देशका विभिन्न देवी मन्दिरमा भक्तजनको भीड लाग्ने गर्छ। उपत्यकाबाहिरका प्रसिद्ध शक्तिपीठमा पनि देवीको दर्शन र पूजाआजाका लागि श्रद्धालु पुग्ने गर्छन्। फूलपातीदेखि सार्वजनिक बिदा सुरु हुने भएकाले यस अवधिमा धार्मिक स्थलमा भक्तजनको चहलपहल थप बढ्ने गरेको छ।

वैदिक सनातन परम्पराअनुसार आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म दुर्गा भवानीको विशेष आराधना गरिन्छ। त्यसपछि विजयादशमीका दिन मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्परा छ। विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका लगाउने चलन रहेकाले नेपाली समाजमा बडादशैं १५ दिनसम्म मनाइन्छ।

बडादशैं धार्मिक आस्था, पारिवारिक भेटघाट, सांस्कृतिक परम्परा र आपसी सद्भावको पर्व पनि हो। नवरात्रको अन्तिम दिन सिद्धिदात्रीको पूजा आराधनासँगै दशैंको मुख्य उत्सव विजयादशमीको प्रतीक्षा बढेको छ। घरघरमा जमरा, टीका र पूजाको तयारी भइरहँदा बजार तथा बस्तीमा समेत दशैंको रौनक देखिन थालेको छ।