काठमाडौँ– बडादसैँअन्तर्गत नवरात्रको छैटौँ दिन आज नवदुर्गाको छैटौँ स्वरूप कात्यायनी देवीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदैछ। आश्विन शुक्ल षष्ठीका दिन घटस्थापना गरिएको स्थानमा देवीको आह्वान गरी षोडशोपचार विधिबाट पूजा गर्ने वैदिक सनातन परम्परा छ।

नवरात्रको धार्मिक महत्त्वसँगै देशभरका शक्तिपीठमा भक्तजनको चहलपहल बढेको छ। काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका विभिन्न स्थानमा रहेका देवी मन्दिरमा श्रद्धालुहरू पूजा, आराधना तथा दर्शनका लागि पुग्ने गरेका छन्। नवरात्रमा भगवतीको उपासना गरे शक्ति, ऐश्वर्य र विद्या प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।

पौराणिक मान्यताअनुसार देवकार्य पूरा गर्न भगवती कात्यायनी कात्यायन ऋषिको आश्रममा सुन्दरी कन्याका रूपमा प्रकट भएकी थिइन्। उनको बालसौन्दर्यबाट प्रभावित ऋषिले उनलाई पुत्रीका रूपमा स्वीकार गरेपछि कात्यायनी नाम रहन गएको विभिन्न धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख छ।

धार्मिक ग्रन्थमा कात्यायनी देवीलाई दानवको विनाश गर्ने शक्तिशाली स्वरूपका रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनका प्रतिमा तथा स्वरूपसम्बन्धी वर्णनमा विभिन्न आयुध र आभूषण धारण गरेकी देवीको चर्चा पाइन्छ। नवरात्रको छैटौँ दिन यिनै देवीको आराधना गरी भक्तजनले सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्छन्।

यस वर्ष असोज २५ गते घटस्थापना गरी दसैँघर तथा पूजा कोठामा जौको जमरा राखेर नवरात्र सुरु गरिएको थियो। पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा र पाँचौँ दिन स्कन्दमाताको पूजा गरिएको थियो। आज छैटौँ दिन कात्यायनी देवीको आराधना गरिँदैछ। त्यसपछि सातौँ दिन कालरात्रि, आठौँ दिन महागौरी र नवौँ दिन सिद्धिदात्रीको पूजा गर्ने परम्परा छ। यी नौ स्वरूपलाई नवदुर्गा भनिन्छ।

नवरात्रका नौ दिन घटस्थापना गरिएको स्थानमा दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवत तथा अन्य देवी स्तोत्र पाठ गर्ने चलन छ। वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म देवीका नौ स्वरूपको पूजा आराधना गर्छन्। नौ दिनसम्म गरिएको पूजाको प्रसादस्वरूप जमरा र टीका विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म लगाउने परम्परा छ। कतिपय स्थानमा भने कुलपरम्पराअनुसार विजयादशमीकै दिन टीका लगाउने चलन छ।

धर्मशास्त्रविद्हरूका अनुसार दुर्गा पक्षभर अर्थात् कोजाग्रत पूर्णिमासम्म देवीको प्रसादका रूपमा टीका र जमरा लगाउन सकिन्छ। यसरी विजयादशमीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म नेपाली समाजमा बडादसैँ मनाउने गरिन्छ।

नवरात्रका अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकाका गुह्येश्वरी, जयवागेश्वरी, मैतीदेवी, कालिकास्थान, नक्साल भगवती, भद्रकाली, शोभाभगवती, रक्तकाली, श्वेतकाली, बिजेश्वरी, कङ्केश्वरी, कलङ्कीमाई, चामुण्डा देवी, सुन्दरीमाई, बज्रयोगिनी, इन्द्रायणी र बगलामुखीलगायत शक्तिपीठमा भक्तजन पुग्ने गर्छन्।

त्यस्तै, उपत्यकाबाहिर पलाञ्चोक भगवती, नाला भगवती, चण्डेश्वरी, पाल्चोक भगवती, कमलामाई, इच्छाकामना, मनकामना, गढीमाई, छिन्नमस्ता, पाथीभरा, दन्तकाली, गहवामाई, बागलुङ कालिका, विन्ध्यवासिनी, तालबाराही, शैलेश्वरी, बडीमालिका र उग्रतारालगायत शक्तिपीठमा पनि नवरात्रमा दर्शनार्थीको चहलपहल बढ्ने गरेको छ।

नवरात्रलाई शक्ति प्राप्तिका लागि विशेष साधना गर्ने समयका रूपमा लिइन्छ। देवीका नौ स्वरूपको क्रमिक पूजा गर्दै भक्तजनले व्यक्तिगत तथा पारिवारिक कल्याण, सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने धार्मिक परम्परा रहिआएको छ।